Jalmari Helander

Jalmari Helander, 21 Temmuz 1976 tarihinde Helsinki, Finlandiya’da dünyaya gelmiştir. Senarist ve yönetmen kimliğiyle anılan Helander, sinemaya daha önce farklı alanlarda edindiği deneyimlerle yaklaşır; kariyerinin ilk basamaklarında ödüllü reklam filmleri üretip müzik videoları çekerek görsel dili güçlendirmiştir. Buna rağmen onun sinemadaki asıl dikkat çekişi, internet ortamında kısa sürede viral bir etkiye dönüşen kısa filmleriyle gerçekleşmiştir. Kara mizah ile fantastik anlatımın iç içe geçtiği bu erken dönem işler, Helander’in özgün imzasını geniş kitlelere tanıtan dönüm noktaları olarak kabul edilir. Helander’in yaratıcı çizgisi, 2003’te çektiği “Rare Exports Inc.” ve 2005’te gelen “Rare Exports: The Official Safety Instructions” ile daha da belirginleşir. Bu kısa filmlerin yakaladığı başarı, yönetmenin uzun metraj sinemadaki ilk kapısını aralar. Böylece 2010 yapımı “Rare Exports: A Christmas Tale” (Rare Exports) projesiyle, Noel Baba efsanesini alışılmışın dışında, karanlık ve ürpertici bir tonla yeniden yorumlayan bir filmin öncüsü olur. Uluslararası festivallerde ciddi bir ilgi gören yapım, zamanla kült bir klasik kimliği kazanır. Roger Ebert gibi saygın bir eleştirmenin övgülerini alması da Helander’in türler arasında rahatça geçiş yapabilen anlatım gücünü açık biçimde gösteren ayrıntılardan biridir. Yönetmen, 2014’te kariyerinin çizgisini bir üst seviyeye taşıyarak Finlandiya sinema tarihindeki o zamana kadarki en yüksek bütçeli film unvanına sahip “Big Game”i (Büyük Oyun) yazar ve yönetir. Samuel L. Jackson ile yeğeni Onni Tommila’yı aynı hikâyenin içinde bir araya getiren bu aksiyon-macera filmi, 1980’lerin klasik Hollywood aksiyonlarına bir saygı duruşu niteliğindedir ve Helander’in uluslararası ölçekli prodüksiyonlarda da kendi anlatım yaklaşımını koruyabildiğini kanıtlar. Bu sayede hem aksiyon sinemasının tanıdık ritmini yeniden kurar hem de kendi stilini küresel ölçekte görünür kılar. Helander’in adını küresel aksiyon sinemasının zirvesine taşıyan yapım ise 2022’de yayımlanan “Sisu” olur. İkinci Dünya Savaşı’nın sonlarına doğru, Laponya’nın vahşi doğasında geçen film; Nazilere karşı mücadele eden efsanevi bir eski komandoyu merkeze alır. “John Wick” benzeri, stilize şiddet estetiğini taşıyan sahnelerle birlikte, hikâyeye yayılan “Rambo” ruhu; Fin mitolojisinde karşılığı “Sisu” olan, azimli ve yılmaz irade fikriyle birleşir. Sitges Film Festivali’nde En İyi Film dahil olmak üzere birçok ödül kazanan “Sisu”, hem eleştirmenlerin hem de izleyicilerin beğenisini toplayarak güçlü bir karşılık üretir. Helander’in sinema anlayışı, projeleri boyunca koruduğu “aile yapımı” hissiyatla da dikkat çeker. Kendi projelerinde sık sık akrabalarını dahil etmesiyle tanınır; eniştesi olan aktör Jorma Tommila ve yeğeni Onni Tommila, yönetmenin neredeyse tüm uzun metrajlı filmlerinde başrol ya da kilit rollerde yer alır. Az diyaloga yaslanan, görsel anlatımı öne çıkaran ve yüksek tansiyonlu aksiyon sahneleriyle ritmini sürekli canlı tutan Helander; Hollywood prodüksiyon kalitesini İskandinav soğukkanlılığıyla harmanlayan ender yönetmenlerden biri olarak öne çıkar.